Uzyskane dotychczas (wybrane) rezultaty badań prowadzonych w ramach projektu badawczego dowodzą, że:

  • stosowanie poznawczej reinterpretacji jako strategii regulacji emocji wpływa na podejmowanie zdrowych decyzji żywieniowych w populacji amerykańskiej (O’Leary, Brytek-Matera i Gross, 2021)

Cel: Zbadanie czy stosowanie poznawczej reinterpretacji w celu ograniczenia negatywnego afektu jest związane z dokonywaniem zdrowych wyborów żywieniowych.

Badane grupy: 839 uczestników (Mwiek = 23,62 ± 6,73) wypełniało kwestionariusze (badanie 1) i 122 uczestników (Mwiek = 19,23 ± 1,64) wykonało zadanie związane z podejmowaniem decyzji żywieniowych: ocenili produkty spożywcze pod względem smaku i zdrowia w trzech różnych warunkach (neutralny, negatywny afekt, negatywny afekt i poznawcza reinterpretacja) (badanie 2).

Wyniki badania 1: negatywny afekt pośredniczył w związku między poznawczą reinterpretacją a wyborem zarówno zdrowego, jak i niezdrowego jedzenia. Uczestnicy, którzy deklarowali stosowanie poznawczej reinterpretacji, częściej doświadczali niższego poziomu negatywnego afektu i wybierali zdrowsze produkty spożywcze.

Wyniki badania 2: W warunkach negatywnego afektu uczestnicy mniejszą wagę przywiązywali do produktów spożywczych pod względem wartości zdrowotnej. Osoby stosujące poznawczą reinterpretację przykładały większą wagę do jedzenia pod kątem jego walorów zdrowotnych.

Dyskusja: Stosowanie poznawczej reinterpretacji jako strategii regulacji emocji obniża negatywny afekt i skutecznie zwiększa podejmowanie zdrowych wyborów żywieniowych (zarówno w warunkach naturalnych, jak i laboratoryjnych)

  • powtarzające się negatywne myśli są mediatorem związku między ograniczeniami dietetycznymi a jedzeniem niekontrolowanym i jedzeniem emocjonalnym u kobiet narodowości polskiej (Waliłko, Bronowicka, He i Brytek-Matera, 2021)

Cel: Zgodnie z teorią ograniczeń dietetycznych (Herman i Polivy, 1984) stosowanie restrykcji żywieniowych prowadzi do przejadania się. Celem badań była (1) ocena związku między ograniczeniami dietetycznymi, zachowaniami żywieniowymi (jedzenie restrykcyjne, jedzenie niekontrolowane, jedzenie emocjonalne) a powtarzającymi się negatywnymi myślami oraz (2) zbadanie czy powtarzające się negatywne myśli pośredniczą w związku między ograniczeniami dietetycznymi a jedzeniem niekontrolowanym i jedzeniem emocjonalnym.

Badana grupa: 188 kobiet (Mwiek = 29,46 ± 8,94; MBMI = 23,16 ± 4,04).

Wyniki: Stosowanie diety w celu kontroli masy ciała wiązało się z wyższym poziomem jedzenia niekontrolowanego, jedzenia emocjonalnego, jedzenia restrykcyjnego i powtarzających się negatywnych myśli. Analiza mediacji wykazała, że powtarzające się negatywne myśli pełnią funkcję pośredniczącą w relacji między ograniczeniami dietetycznymi a jedzeniem niekontrolowanym i jedzeniem emocjonalnym. Bezpośredni wpływ ograniczeń zarówno na jedzenie niekontrolowane, jak i jedzenie emocjonalne był znaczący.

Dyskusja: Programy prewencyjne powinny uwzględnić rolę negatywnych powtarzających się myśli w zapobieganiu lub zmianie nieprawidłowych zachowań żywieniowych.

  • polska wersja kwestionariusza Eating Habits Questionnaire (Brytek-Matera, Plasonja i Décamps, 2020) posiada satysfakcjonujące właściwości psychometryczne i mierzy konstrukt, jakim jest ortoreksja psychiczna, dlatego też może być używana do oceny zachowań ortorektycznych osób dorosłych w populacji ogólnej.

Cel: Ze względu na satysfakcjonującą wewnętrzną spójnością oraz trafność kwestionariusza Eating Habits Questionnaire (EHQ; Gleaves i wsp., 2014) oceniano właściwości psychometryczne jego polskiej wersji oraz zależności między zachowaniami ortorektycznymi a zachowaniami żywieniowymi i niezadowoleniem z ciała w populacji ogólnej.

Badana grupa: 967 kobiet (59%) i mężczyzn (41%) (Mwiek = 23,35 ± 4,96; MBMI = 22,5 ± 3,78).

Wyniki: Eksploracyjna analiza czynnikowa (Bartlett test: χ2(210) = 4472,741, p < 0,001; KMO = 0,92) potwierdziła możliwość przyjęcia rozwiązania trójczynnikowego, które jest zgodne z zaproponowanym przez autorów oryginalnej wersji kwestionariusza EHQ (Gleaves i wsp., 2014). Konfirmacyjna analiza czynnikowa wykazała zadowalające dopasowanie modelu trzyczynnikowego złożonego z 14 pozycji testowych (RMSEA = 0,008; CFI = 0,999; SRMR = 0,056). Pierwszy czynnik „wiedza” (wiedza na temat zdrowego jedzenia) obejmuje trzy itemy (item 1, 5 i 11), drugi czynnik „problemy” (problemy wynikające z zdrowego jedzenia) składa się z 7 itemów (item 2, 6, 8, 13, 14, 17 i 18), zaś ostatni czynnik „uczucia” i zachowania” (pozytywne uczucia dotyczące zdrowego jedzenia i zachowania wynikające z zdrowego jedzenia) liczy 4 itemy (item 9, 12, 19 i 21). W porównaniu z oryginalną wersją kwestionariusza EHQ polska wersja posiada tę samą liczbę czynników (trzy) przy zmniejszonej liczbie pozycji (14 itemów zamiast 21). Rzetelność mierzona współczynnikiem α Cronbacha dla polskiej wersji kwestionariusza EHQ wyniosła α = 0,88 (α Cronbacha wiedza na temat zdrowego jedzenia = 0,85; α Cronbacha problemy wynikające z zdrowego jedzenia = 0,81; α Cronbacha pozytywne uczucia dotyczące zdrowego jedzenia i zachowań wynikających z zdrowego jedzenia = 0,81). Zachowania ortorektyczne były słabo dodatnio skorelowane z trzema zachowaniami żywieniowymi: jedzeniem restrykcyjnym, jedzeniem niekontrowanym i jedzeniem emocjonalnym, co wskazuje, że polska wersja kwestionariusza EHQ charakteryzuje się dobrą trafność zbieżną.

Dyskusja: Polska wersji kwestionariusza EHQ może być wykorzystywana zarówno w badaniach naukowych, jak i praktyce klinicznej.